Wat te vinden van de Libra? Vier voordelen en vijf nadelen


De aankondiging van de Facebook munt Libra bracht deze week beleidsmakers en toezichthouders in rep en roer. Logisch, want met de schaal van Facebook en zijn vrienden als Vodafone, Visa, Mastercard, Spotify, Booking, eBay en Uber is werelddominantie nooit ver weg. Toch had het wel zo vertrouwenwekkend geweest als de hoeders van ons geldsysteem minder verrast zouden hebben gereageerd. Want Libra is ‘de munt die je wist dat zou komen’, of ‘had moeten weten’. Eerdere nieuwe digitale munten als de Bitcoin waren nog dermate exotisch dat ze nog wel genegeerd konden worden door de toezichthouder. Ondertussen is echter weinig tot niets gedaan met het feit dat geld, zeker dat van de centrale bank, achterbleef in een verder snel digitaliserende wereld. Digitale cash, ook wel central bank digital currency (CBDC) genoemd, is sinds enige jaren een voorzichtig studieobject van centrale banken en internationale onderzoeksorganisaties. Eerdere pleidooien van SFL (2018) en WRR (2019) om het publieke belang van betalen ook publiek te verankeren, bijvoorbeeld via digitale cash, ontmoetten tot dusver weinig weerklank bij het Nederlandse ministerie van Financiën of bij De Nederlandsche bank.

Lees verder →

Rens van Tilburg


MET TROTS PRESENTEREN WIJ: HET CIRCULAIRE SERVICE PLATFORM


EEN TECHNISCH-ADMINISTRATIEVE INFRASTRUCTUUR OM WAARDECREATIE IN CIRCULAIRE NETWERKEN TE BEHEREN EN VERDELEN

Deze Community of Practice (CoP) – een multidisciplinaire open leerruimte – was anders dan alle andere projecten die ik tot dusver heb gedaan. Deze keer onderzochten we geen circulair probleem, maar gingen we op zoek naar een oplossing: een platform voor circulaire bedrijfsnetwerken met als doel om de circulaire economie te stimuleren. Dit klinkt misschien makkelijk, maar dat was het niet!

Lees verder →

Elisa Achterberg


Stabiliteit door Revolutie


Deze column verscheen eerder in het ESB.

Centrale bankiers zijn doorgaans geen revolutionairen. Zij zijn er juist voor de stabiliteit, die van de prijzen en van het financiële systeem. Toch zullen centrale bankiers de komende jaren niet aan een revolutie ontkomen.
De voortrazende digitalisering van ons bestaan marginaliseert namelijk de positie die centrale bankiers van oudsher
innemen in de geldvoorziening. Het door de centrale banken gecreëerde munt- en papiergeld speelt immers een
steeds kleinere rol in het betalingsverkeer. Er dreigt een toekomst met enkel nog ‘privaat’ geld, met de deposito’s bij commerciële banken als ING en Rabo, en met al het moois dat de nieuwe fintechpartijen daarnaast zetten – van Bitcoin tot Circuit.

Lees verder →

Rens van Tilburg


Gedetailleerde regelgeving rond bancair toezicht is schijnzekerheid


Door Harald Benink en Arnoud Boot. Eerder verschenen in het Financieel Dagblad

De rondetafel gisteren in de Tweede Kamer kwam geen dag te vroeg. De reflex van politiek en toezichthouders is het bankwezen dicht te reguleren. Er is veel misgegaan en met zoveel maatschappelijke schade, dat het moeilijk is hier geen begrip voor te hebben. Toch is dit onhoudbaar. Digitale ontwikkelingen zorgen voor een speelveld dat zwaar in beweging is. Pogingen tot ‘dichtreguleren’ bieden slechts schijnzekerheid.

Lees verder →

Arnoud Boot


Beschermingsconstructie Volksbank nodig


Door Harald Benink en Arnoud Boot. Eerder verschenen in de Volkskrant

De Volksbank is nog niet klaar voor de beurs. Deze sobere conclusie van de stichting NFLI die namens de overheid (lees: het Ministerie van Financiën) de aandelen van de Volksbank in handen heeft, verhult dat die beursgang spoedig toch echt gaat gebeuren. Is de Tweede Kamer aangesloten op de discussie of heeft het Ministerie van Financiën als huidig aandeelhouder vrij spel?

Lees verder →

Arnoud Boot


De duurzame belofte van fintech


Fintech en duurzaamheid zijn de twee grote verandermotoren van de financiële sector. Geen financiële instelling die er niet mee bezig is. Geen startup die er niet zijn bestaansrecht aan ontleent. Wat daarbij echter opvalt: de combinatie is zeldzaam. Fintech is doorgaans vooral een manier om de bestaande financiële praktijk efficiënter en sneller in te richten. Maar wat kan fintech betekenen om de financiële sector juist meer groene en sociale waarde te laten creëren?

In 2016 bracht het VN-milieuprogramma (UNEP) een rapport uit, genaamd Fintech and Sustainable Development. In het rapport worden duurzame ontwikkeling en nieuwe (financiële) technologie gepresenteerd als de twee ‘stammen’ van DNA. Ze hebben dezelfde ‘basispotentie als drijvers van verandering en impact’ en zijn geschikt om ‘nieuwe, duurzame business modellen te creëren’.

Lees verder →


Door het klimaat kan onze spaarpot verschrompelen


Dit artikel verscheen 10 oktober 2018 tevens in het NRC Handelsblad.

Met de klimaatdoelen van Parijs hebben we onszelf ambitieuze technische, maar vooral economische en politieke uitdagingen gesteld. Als econoom zie ik vooral een enorme investeringsopgave, en dus een rol voor de financiële sector. Veel grote en kleine spelers in de financiële sector onderschrijven de doelstellingen van Parijs en zeggen daarin hun verantwoordelijkheid te willen nemen. Voorlopers stappen uit kolen (zoals pensioenfonds PME) en gebruiken hun klantennetwerk om energie-efficiëntie op de agenda te zetten (zoals ABN-Amro).

Lees verder →

Mark Sanders


Commonizing our future


Last Tuesday, the knights of the future assembled in the Hall of Knights in The Hague, to co-create, connect and #commonize our future. Inspiring talks were alternated with interdisciplinary working sessions to come up with challenges to address big societal problems using technology (such as Blockchain).

What makes this technological revolution so valuable to me is that it triggers us to fundamentally re-think our current system and our underlying values.

Lees verder →

Elisa Achterberg


Geldschepping hoort niet bij commerciële banken


Op 11 september drukte het Financieel Dagblad een twistgesprek af tussen Wim Boonstra en Rens van Tilburg. Zij spraken over de zin en onzin van publieke geldschepping. In hun discussie miste ik twee argumenten waarom geldschepping bij commerciële banken niet in goede handen is.

Ten eerste kunnen commerciële banken op dit moment alleen hun geldscheppende en, belangrijker, geld beherende functies vervullen onder een vrij bizar systeem van collectieve verzekeringen. Klanten kunnen er alleen maar op vertrouwen dat hun saldo op de depositorekening bij de bank ook opvraagbaar is omdat de centrale bank een liquiditeitsgarantie afgeeft (er is altijd cash) en omdat via het Deposito Garantie Stelsel (DGS) elk deposito bij elke bank verzekerd is tot 100.000 euro. Voor deze verzekeringen betaalt de bank noch de klant een echt risico gerelateerde premie.
Maar iemand draagt natuurlijk wel het risico. Dat is de belastingbetaler. Onder dekking van deze twee collectieve verzekeringen is de schuld van private, winstgedreven ondernemingen gaan circuleren als het belangrijkste betaal- en oppotmiddel in onze economie. En dat zijn dan ook nog eens de slechtst gekapitaliseerde ondernemingen van onze economie. Ter illustratie, in het hart van onze democratie, de Tweede Kamer kun je je koffie alleen nog afrekenen met bankschuld, niet met cash.

Ten tweede geeft deze collectieve verzekering van onze betaalmiddelen de banken een oneigenlijk financieringsvoordeel. Banken kunnen hun risicovolle activa gesubsidieerd financieren, zij betalen geen risicopremie op de financiering van deze uitzettingen. Om de neiging tot risicovol investeren vervolgens toch in te dammen voelen de toezichthouder en belastingbetaler zich, zeker sinds de crisis, voluit gemachtigd om de banken “strenge” eisen op te leggen om de risico’s op de bankbalans te minimaliseren. Het zou tot daar aan toe zijn als die eisen kwamen in de vorm van hogere eigen vermogens aan de passiefzijde van de bankbalans. Maar helaas zoeken politiek en toezichthouder het liever in zeer complexe en gedetailleerde risicogewogen buffers en toezicht op de actiefzijde, dat uiteindelijk een mission impossible is.

Lees verder →

Mark Sanders